Scrabble polega na układaniu słów z wylosowanych płytek i zdobywaniu punktów za litery oraz pola premiowe. Każdy nowy wyraz musi łączyć się z tymi, które już leżą na planszy, podobnie jak w krzyżówce. Wygrywa osoba z najwyższym wynikiem po zakończeniu partii.
Na czym polega gra w Scrabble?
W komplecie znajduje się 100 płytek – 98 z literami i 2 blanki, czyli płytki puste. Gracze losują płytki z woreczka i układają je na swoich stojakach. Plansza ma 15 wierszy i 15 kolumn, a celem jest tworzenie dozwolonych słów w pionie lub poziomie.
Pierwszy wyraz musi przechodzić przez środkowe pole planszy. Późniejsze ruchy muszą łączyć się z istniejącymi płytkami. W jednym ruchu można położyć jedną płytkę albo kilka, ale wszystkie muszą znaleźć się w jednej, ciągłej linii. Nie wolno wykładać płytek w dwóch odległych częściach planszy.
Jak układać słowa na planszy?
Nowy wyraz może powstać na kilka sposobów. Niezależnie od wybranej metody każda płytka stykająca się z inną musi tworzyć pełne, poprawne słowo. Zasady układania obejmują:
- Przedłużanie – dodanie jednej lub kilku liter na początku, na końcu albo z obu stron wyrazu już leżącego na planszy.
- Krzyżowanie – ułożenie nowego słowa pod kątem prostym do istniejącego, z wykorzystaniem przynajmniej jednej jego litery.
- Układanie równoległe – położenie całego słowa obok istniejącego w taki sposób, aby wszystkie stykające się płytki tworzyły dodatkowe słowa.
- Mostek – ułożenie płytek między dwiema lub większą liczbą liter znajdujących się już na planszy.
W jednym ruchu może powstać kilka słów jednocześnie. W takiej sytuacji punktuje się każde z nich, a wspólna litera jest uwzględniana osobno przy obliczaniu wartości każdego wyrazu. To jedna z najważniejszych zasad, ponieważ pojedyncze dołożenie może stworzyć kilka punktowanych układów.
Pola premiowe i punktacja
Wynik słowa zależy od wartości użytych liter oraz od pól premiowych. Trzeba rozróżnić premię literową, która dotyczy jednej płytki, od premii słownej, która mnoży wynik całego wyrazu.
| Nazwa pola | Działanie | Wpływ na wynik |
|---|---|---|
| Podwójna premia literowa | Mnoży wartość jednej płytki razy 2 | Zwiększa wartość konkretnej litery |
| Potrójna premia literowa | Mnoży wartość jednej płytki razy 3 | Zwiększa wartość konkretnej litery |
| Podwójna premia słowna | Mnoży wartość całego słowa razy 2 | Zwiększa wynik wyrazu |
| Potrójna premia słowna | Mnoży wartość całego słowa razy 3 | Zwiększa wynik wyrazu |
Premia działa tylko w ruchu, w którym gracz położył płytkę na danym polu. Jeżeli w późniejszej turze inne słowo wykorzysta tę samą płytkę, wykorzystane wcześniej pole nie daje już dodatkowego mnożnika.
Premie słowne się łączą. Jeśli jeden wyraz przechodzi przez dwa pola podwójnej premii słownej, jego wartość zostaje pomnożona przez 4. Dwa pola potrójnej premii słownej dają mnożnik razy 9. Przy kilku słowach utworzonych w tym samym ruchu premie oblicza się osobno dla każdego z nich.
Blank i sprawdzanie słów
Blank ma wartość 0 punktów, ale może zastępować dowolną literę. W chwili położenia gracz deklaruje, jaką literę reprezentuje płytka. Ta decyzja pozostaje ważna do końca gry, więc blank nie może później zmienić znaczenia.
Blank zachowuje się różnie w zależności od rodzaju pola premiowego. Położony na podwójnej lub potrójnej premii literowej nadal daje 0 punktów. Jeśli jednak trafi na premię słowną, mnożnik całego słowa działa, mimo że sam blank nie ma wartości punktowej.
Dozwolone słowa sprawdza się według Oficjalnego Słownika Polskiego Scrabblisty, czyli OSPS. Słownika nie powinno się używać podczas układania ruchu. Można sięgnąć do niego po wyłożeniu słowa, jeśli przeciwnik je zakwestionuje. Po zakończeniu ruchu płytek nie należy przesuwać ani zdejmować, chyba że zakwestionowanie okaże się zasadne.
Każde słowo może zostać użyte ponownie, o ile w danym układzie jest poprawne i spełnia zasady łączenia z planszą.
Kiedy kończy się partia?
Gra kończy się, gdy jeden z graczy wykorzysta wszystkie swoje płytki, a w woreczku nie ma już płytek do dobrania. Partia może zakończyć się także wtedy, gdy wszyscy gracze opuszczą dwie kolejki z rzędu, niezależnie od liczby płytek pozostających w woreczku i na stojakach.
Wynik końcowy ustala się według następujących zasad:
- Od wyniku każdego gracza odejmuje się sumę punktów za płytki pozostałe na jego stojaku.
- Gracz, który wyłożył wszystkie swoje płytki, otrzymuje dodatkowo sumę wartości płytek pozostawionych u pozostałych uczestników.
- Blank pozostający na stojaku ma wartość 0, ponieważ nie przynosi punktów karnych.
- Zwycięża osoba z najwyższą liczbą punktów po tym końcowym rozliczeniu.
Najłatwiej zapamiętać Scrabble jako połączenie trzech zasad: każde słowo musi łączyć się z planszą, wszystkie płytki z jednego ruchu tworzą jedną linię, a wynik zależy zarówno od liter, jak i od aktywnych pól premiowych. Gdy te reguły są jasne, pierwsza partia nie wymaga już pamiętania całej tabeli wartości płytek.
