Jazda bez karty kierowcy jest co do zasady zabroniona. Wyjątek dotyczy karty zgubionej, skradzionej, uszkodzonej albo przekazanej do wymiany lub naprawy. Wtedy można prowadzić pojazd maksymalnie przez 15 dni kalendarzowych, ale tylko po niezwłocznym złożeniu wniosku o nową kartę, wożeniu potwierdzenia i wykonywaniu wymaganych wydruków z tachografu.
Zapomniana karta a karta utracona
Jeżeli kierowca po prostu zostawił ważną kartę w domu, nie może powołać się na 15-dniowy okres. Zapomnienie karty nie jest zdarzeniem uprawniającym do dalszej jazdy. W pojeździe objętym obowiązkiem używania tachografu takie zachowanie może zostać uznane za naruszenie podczas kontroli ITD.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy karta została zgubiona, skradziona lub uszkodzona w trakcie użytkowania. W takim przypadku przepisy dopuszczają kontynuowanie przewozu przez najwyżej 15 dni kalendarzowych. To nie jest zgoda na jazdę bez rejestrowania aktywności, lecz awaryjna procedura wymagająca udokumentowania pracy kierowcy.
Co zrobić po utracie karty kierowcy?
Po stwierdzeniu utraty albo uszkodzenia karty nie należy czekać, aż sama się odnajdzie. Trzeba od razu przejść przez następujące czynności:
- Zgłoś utratę, kradzież lub uszkodzenie karty – ustal sposób zgłoszenia wymagany przez właściwy organ i zachowaj potwierdzenie.
- Złóż wniosek o wydanie nowej karty – zrób to niezwłocznie po stwierdzeniu problemu.
- Przechowuj dowód złożenia wniosku w pojeździe – dokument może być potrzebny podczas kontroli.
- Rejestruj pracę na wydrukach z tachografu – wykonuj je zgodnie z wymaganiami każdego dnia i przy zmianie pojazdu.
Na wydrukach trzeba ręcznie uzupełniać dane pozwalające odtworzyć aktywność kierowcy. Każdy dokument powinien zawierać:
- imię i nazwisko kierowcy,
- numer karty kierowcy albo prawa jazdy,
- datę i miejsce rozpoczęcia oraz zakończenia pracy,
- ręczne wpisy dotyczące aktywności, których tachograf nie zarejestrował,
- podpis kierowcy.
Wydruk wykonuje się na początku i na końcu dnia pracy, a także przy zmianie pojazdu, jeżeli jest to potrzebne do zachowania ciągłości zapisów. Należy opisywać na nim okresy jazdy, innej pracy, dyspozycji, przerw i odpoczynku, których nie zapisała karta.
Po upływie 15 dni nie wolno kontynuować jazdy pojazdem objętym obowiązkiem tachografu, nawet jeśli nowa karta nie została jeszcze dostarczona. Dalsze prowadzenie pojazdu nie staje się legalne tylko dlatego, że wniosek został złożony. Przed powrotem za kierownicę trzeba mieć ważną kartę albo korzystać z pojazdu i przewozu, którego przepisy tachografowe nie obejmują.
Kiedy karta kierowcy nie jest potrzebna?
Niektóre pojazdy i rodzaje przewozów są wyłączone z obowiązku stosowania tachografu. W takich przypadkach brak karty nie oznacza jazdy z naruszeniem, ale zakres zwolnienia trzeba oceniać na podstawie konkretnych warunków przewozu:
- przejazdy prywatne i rekreacyjne pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej do 7,5 tony,
- regularny przewóz osób na trasie, której długość nie przekracza 50 km,
- niektóre specjalistyczne pojazdy pomocy drogowej używane w promieniu do 100 km od bazy,
- wybrane pojazdy komunalne, rolnicze, służb ratunkowych i przeznaczone do utrzymania dróg, jeżeli spełniają warunki określone w przepisach.
Samo zakwalifikowanie pojazdu do jednej z tych grup nie zawsze wystarcza. Znaczenie ma również cel przejazdu, masa pojazdu, obszar wykonywania pracy i rodzaj przewozu.
Jakie kary grożą za jazdę bez karty?
Wysokość konsekwencji zależy od rodzaju naruszenia. Inaczej oceniane jest samo prowadzenie bez ważnej karty, inaczej brak rejestracji aktywności, a jeszcze inaczej nieuzupełnienie wymaganych wydruków.
| Naruszenie | Kara dla kierowcy | Odpowiedzialność przewoźnika |
|---|---|---|
| Jazda bez ważnej karty, w tym po przekroczeniu 15 dni | 500 zł | Możliwa kara administracyjna za dopuszczenie kierowcy do pracy bez wymaganej karty |
| Nierejestrowanie aktywności kierowcy za pomocą tachografu i karty | Do 2000 zł | Odpowiedzialność za organizację przewozu i naruszenie obowiązków przedsiębiorcy |
| Brak wymaganych wpisów lub wydruków | 100 zł za każdy dzień objęty kontrolą | Możliwa odpowiedzialność za niewłaściwe nadzorowanie dokumentacji |
| Długotrwałe lub rażące naruszenia | W określonych przypadkach utrata prawa jazdy na 3 miesiące | Konsekwencje administracyjne wobec przewoźnika |
Kwoty i kwalifikacja naruszenia mogą zależeć od aktualnych przepisów oraz ustaleń kontroli. Odpowiedzialność może dotyczyć zarówno kierowcy, jak i przedsiębiorcy. Kierowca odpowiada za prawidłowe wykonywanie obowiązków podczas pracy, natomiast przewoźnik powinien dopuścić do przewozu wyłącznie osobę posiadającą wymaganą i ważną kartę.
Jak zapobiegać problemom z kartami?
Najprostsze działania to kontrolowanie dat ważności kart z wyprzedzeniem, przypominanie kierowcom o konieczności złożenia wniosku oraz sprawdzanie, czy dokumenty są dostępne przed rozpoczęciem trasy. Przy większej flocie pomocne są systemy zarządzania, które automatycznie monitorują terminy ważności i wysyłają alerty.
Takie rozwiązania pozwalają przejść z reagowania na utratę lub wygaśnięcie karty na wcześniejsze planowanie wymiany. Nie zastępują jednak obowiązków kierowcy. Przed wyjazdem nadal trzeba sprawdzić, czy karta jest ważna, sprawna i znajduje się przy sobie.
Przepisy dotyczące tachografów i wysokości kar mogą ulegać zmianom. W przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej karty, przewozu lub terminu 15 dni należy skontaktować się z właściwym organem albo specjalistą ds. transportu drogowego.
